Psychische hulp of een recept?

Patiënten met een depressie of angststoornis praten liever dan dat ze pillen krijgen. Echter de praktijk wijst uit dat de huisarts vooral pillen voorschrijft. Dat kwam naar voren uit onderzoek van Marijn Prins. Ze is verbonden aan het Nivel, het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg. De psychologe promoveerde op 11 juni aan de Universiteit Utrecht op haar studie.

Huisartsen wijken af van algemeen geldende richtlijnen

Prins probeerde in haar proefschrift in kaart te brengen in hoeverre de behoeften van mensen die kampen met een depressie of angststoornis in de praktijk worden vervuld.
Angst en depressie komen veel voor, terwijl bijna de helft (43%) van de mensen geen hulp zoekt voor deze klachten. Van degenen die wel hulp zoeken, gaat 42% naar de huisarts en slechts 14% krijgt gespecialiseerde hulp. Slechts 39% van de huisartspatiënten met een angststoornis of depressie is het afgelopen jaar volgens de algemeen geldende richtlijnen behandeld, stelt Marijn Prins.

Behoefte aan psychologische behandelingen groter dan aanbod

Opmerkelijk is dat hoewel de
richtlijnen zowel gesprekstherapie als pillen aanbevelen, huisartsen volgens patiënten vooral geneigd zijn medicatie voor te schrijven. 'Medicatie voorschrijven is vaak makkelijker en sneller', verklaart Prins. Verder blijkt dat patiënten aangeven niet genoeg informatie en begeleiding te krijgen. Er lijkt meer behoefte aan psychologische behandelingen te zijn dan de huisarts op dit moment kan bieden. Deze conclusies die het Nivel publiceert, voordat het onderzoek is vrijgegeven, sluiten aan bij de praktijkervaring die algemeen in de GGZ bekend is.

Psycho-educatie helpt!

Naar mijn mening is er een enorm tekort aan basisinformatie bij burgers over de twee meest voorkomende psychische stoornissen. Veel mensen herkennen niet wat ze hebben, voelen zich schuldig en ervaren dagelijks faalervaringen met langzame toename van de klachten. Vaak wordt er pas aan de bel getrokken als het dagelijks functioneren vastloopt. Het wordt hoog tijd dat er veel meer informatie beschikbaar komt via internet, weekbladen, voorlichtingscampagnes e.d. om mensen informatie te geven over de klachten. Niet om ze allemaal de hulpverlening in te sturen, maar juist handvatten te geven om er zelf wat aan te doen: er is veel zelfhulp mogelijk. Psycho-educatie helpt! Programma’s als Moodlifter dat binnenkort voor het algemeen publiek te verkrijgen is, voorziet in deze behoefte: veel uitleg en basale cognitieve gedragstherapie. Ik ben er na 25 jaar praktijkervaring in de psychiatrie echt van overtuigd dat er veel meer gerichte focus moet komen op vroegsignalering van mensen die nog niet zijn uitgevallen, die zoekende zijn naar wat er toch met hen aan de hand is. Niet direct medicaliseren, maar zelfhulp, online therapie, praten waar nodig, lotgenoten vinden in communities of face to face. Kijk bijvoorbeeld eens naar www.myhealthyplace.com. Een mooi voorbeeld van communities in de V.S. op het gebied van mentale gezondheid.

Passende hulp en online screening

Mentale gezondheidszorg blijft voor alle betrokkenen mensenwerk en geen maakbaar productieapparaat. Matched care betekent dat er passende hulp wordt geboden. Tussen de zoekende mensen met depressieve klachten of angstklachten zijn ook mensen te vinden met ernstige psychiatrische ziektebeelden. Voor hen is het van belang dat dit goed onderkent wordt en dat er adequate behandelding volgt, zonder dat hun autonomie wordt afgebroken. Online screening zoals dat recent is ontwikkeld, biedt uitstekende ondersteuning bij diagnostisch onderzoek. Het verschil tussen de veel voorkomende psychische klachten waarbij angst en somberheid het meest voorkomen en de psychiatrische ziektebeelden is evident. De concept zorgstandaard depressie maakt om die reden een duidelijk onderscheid tussen depressieve klachten en het ziektebeeld depressie. Ik zie er naar uit het onderzoek binnenkort grondig door te nemen. 

Bron: NIVEL
Martin de Heer, Voorzitter Raad van Bestuur Interhealth